پدیده کودکان خیابانی، مسئله ای زیستی – روانی و اجتماعی است که نه تنها به کودکان آسیب میرساند، بلکه سلامت جامعه را نیز به مخاطره میاندازند. در راستای توسعه سیاستها و برنامه های سلامت کودکان در کشور، شناخت چالشها در طراحی بهینه برنامه ها و ارائه خدمات متناسب یک ضرورت است. در این مقاله موضوعها و چالشهای سلامت کودکان خیابانی، سیاستگذاری سلامت جهت این گروه از کودکان و راهکارهای لازم ارائه میگردد.
کودکان خیابانی به افراد زیر ۱۸ سال اطلاق میگردد که برای ادامه بقاء خود مجبور به کار یا زندگی در خیابان هستند. این کودکان در خیابان با هدف کسب درآمد برای کمک به خانواده یا تأمین مخارج شخصی مجبور به کار برای گذران زندگی میباشند درحالیکه فاقد مهارت لازم برای گذراندن زندگی روزمره هستند و بسیاری از آنان برای بقا، مجبور به انجام فعالیت های غیرقانونی مثل گدایی، دزدی، فحشا، پورنوگرافی، قاچاق،توزیع و فروش مواد مخدر میباشند. سازمان بهداشت جهانی و یونیسف تعداد کودکان خیابانی در جهان را بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون کودک در جهان برآورد کرده است. زندگی در خیابان،
عدم دسترسی به امکانات بهداشتی، دسترسی به مواد مخدر ارزان قیمت و یا حتی رایگان، فقر،سوءاستفاده های جسمی و جنسی و فقدان حمایت خانواده و اجتماع، سلامتی این کودکان را به خطر میاندازد. به طوریکه مرگ و میر این افراد ۹ تا
۳۱ برابر حد انتظار بر اساس سن و جنس تخمین زده شده است.
کودکان خیابانی با مدرسه بیگانه هستند برخی از آنها به صورت غیرقانونی زندگی میکنند و ممکن است در شرایط ناامن، قربانی آزارهای جسمی، روحی وجنسی شوند. بسیاری از کودکان این گروه مورد سوءاستفاده قرار گرفته و از آنها در قاچاق و
توزیع مواد مخدر و تجارت جنسی کودکان استفاده میشود. رشد جمعیت، مهاجرت های شهری و روستایی، بیکاری، فقر و آسیب های اجتماعی نظیر اعتیاد، طلاق، بی سرپرستی و بدسرپرستی از عوامل ایجاد این پدیده عنوان شده است. در کشورهایی که توزیع ناعادلانه ثروت وجود دارد، این مسئله بیشتر به چشم میخورد و این کودکان به عنوان قربانیان خشونت اقتصادی معرفی میشوند. در کودکان آزاردیده خیابانی،کیفیت زندگی در همه ابعاد آن تقلیل می یابد.
تعدادی از محققان در مطالعات خود دریافتند که افرادی که در کودکی بدرفتاری را تجربه کرده اند، در مقایسه با دیگر کودکان به صورت معنادار کیفیت زندگی پایین تری داشتند.
