پدیده کودکان کار و خیابانی به عنوان یک معضل اجتماعی در جوامع در حال توسعه از جمله ایران رو به گسترش است.
این کودکان در معرض آسیبهای جسمی، روانی و اجتماعی شدید قرار دارند و میتوانند به عاملی برای افزایش جرم و ناامنی در جامعه تبدیل شوند.
کار کودک چیست ؟ کارکودک به فعالیت هایی گفته میشود که به لحاظ روانی ، جسمی ، اجتماعی و اخلاقی خطرناک و آسیب رسان باشد .
علل اصلی ایجاد پدیده کودکان کار و خیابانی
۱. عوامل اقتصادی: فقر، بیکاری، توزیع ناعادلانه ثروت و شکاف طبقاتی
2. خانوادگی: اعتیاد والدین، طلاق، فوت سرپرست، خشونت خانگی و ناآگاهی والدین
3.اجتماعی و فرهنگی: مهاجرت، جنگ ، افزایش جمعیت، تغییر ارزشها، ضعف قوانین حمایتی و نبود نهادهای پشتیبان
4. عوامل فردی: ویژگیهای شخصیتی کودکان و بحرانهای دوران بلوغ
اثرات منفی در جامعه:
– افزایش آسیبپذیری کودکان در برابر سوءاستفادههای جنسی، عاطفی و اقتصادی
– ایجاد بستر مناسب برای گسترش جرم، بزهکاری و ناامنی اجتماعی
– تبدیل شدن کودکان به ابزاری برای فعالیتهای غیرقانونی (مانند تکدیگری، قاچاق مواد مخدر)
– تضعیف سرمایههای اجتماعی و انسانی آینده جامعه
راهکارهای پیشنهادی:
1. راهکارهای بلندمدت در سطح کلان:
– مبارزه با فقر و توزیع عادلانه ثروت
– تأمین رفاه و عدالت اجتماعی
– آموزش همگانی و تغییر نگرشهای نامناسب نسبت به کودکان
۲. میانمدت و کوتاهمدت (سازمانهای دولتی و غیردولتی):
– تدوین و بازنگری قوانین حمایتی کودکان
– نظارت بر اجرای قوانین موجود (مانند قانون کار و پیمان نامه حقوق کودک و قانون حمایت از کودکان و نوجوانان )
– شناسایی و ساماندهی کودکان کار و خیابانی
– ارائه خدمات حمایتی (آموزشی، درمانی، مشاورهای) به کودکان و خانوادههای آنها
– جلوگیری از بدترین اشکال کار کودک مانند زبالهگردی و سوءاستفادههای جنسی
جمعبندی:
این پدیده را نمیتوان بهطور کامل ریشهکن کرد، اما با اجرای راهکارهای بلندمدت و کوتاهمدت میتوان آن را کاهش داد. لازم است نهادهای مسئول با همکاری جامعه مدنی برای حمایت از این کودکان و جلوگیری از گسترش آسیبهای اجتماعی ناشی از آن اقدام کنند.
