ابزارهای دیجیتال، تلفنهای هوشمند و شبکههای اجتماعی در سال های اخیر به اصلیترین بستر تعامل، آموزش و سرگرمی نسل جدید تبدیل شدهاند؛ این تحولات نهتنها مهارتهای ارتباطی و دسترسی به اطلاعات را گسترش داده بلکه نوع تفکر، روابط میانفردی و حتی شیوهی یادگیری کودکان و نوجوانان را دگرگون ساخته است.
نبود سواد رسانهای کافی و نظارت مؤثر از سوی والدین و نهادهای آموزشی میتواند پیامدهایی مانند وابستگی شدید به اینترنت، انزوا، افت تحصیلی، کاهش تعاملات واقعی، و در برخی موارد، مواجهه با محتوای نامناسب یا رفتارهای پرخطر را در پی داشته باشد.
بنابراین، تربیت دیجیتال و افزایش آگاهی خانوادهها نسبت به نحوه استفادهی هدفمند، ایمن و مسئولانه از فناوریهای ارتباطی ضرورتی انکارناپذیر است. خانوادهها باید ضمن بهرهگیری از ظرفیتهای آموزشی و اجتماعی این فضا، فرزندان خود را در مسیر شکلدهی به هویت دیجیتال سالم، تفکر انتقادی و خودکنترلی حمایت کنند.
بررسیهای کارشناسی نشان میدهد افزایش وابستگی به فضای مجازی، کاهش تحرک بدنی، افت تعاملات خانوادگی و بروز نشانههایی از انزوا و گوشهگیری در میان برخی کودکان، از پیامدهای استفاده بیرویه و بدون چارچوب از اینترنت است.
همچنین تهدیداتی نظیر قلدری سایبری، فیشینگ، دسترسی به محتوای نامناسب و سوءاستفاده از اطلاعات شخصی، نگرانی خانوادهها و نهادهای مسوول را افزایش داده و صاحبنظران حوزه تربیتی معتقدند مدیریت صحیح حضور کودکان در فضای دیجیتال، نیازمند ترکیبی از آموزش، نظارت هوشمندانه و گفتوگوی مستمر در خانواده است؛ رویکردی که میتواند از تبدیل فرصتهای فناوری به تهدید جلوگیری کند.
در چنین شرایطی، توجه به ارتقای سواد رسانهای خانوادهها و اجرای برنامههای آگاهیبخش، بیش از گذشته اهمیت یافته است؛ موضوعی که مسئولان انتظامی و فرهنگی نیز بر آن تأکید دارند.
زنگ خطر انزوای کودکان در عصر دیجیتال
رییس پلیس فتا البرز روز شنبه در گفتگو با خبرنگاران حاضر با اشاره به اجرای ششمین پویش مردمی «کودکان سایبری»، نسبت به پیامدهای غفلت برخی خانوادهها در قبال فعالیتهای آنلاین فرزندان هشدار داد و بر ضرورت نقشآفرینی جدی والدین در هدایت و صیانت از کودکان در فضای مجازی تأکید کرد.
سرهنگ “رسول جلیلیان” اظهار کرد: با توجه به استفاده روزافزون کودکان و نوجوانان از اینترنت و شبکههای اجتماعی، این پویش با هدف افزایش آگاهی خانوادهها برای مراقبت مؤثر از فرزندان در برابر تهدیدات فضای مجازی اجرا شده است.
وی افزود: استفاده بیش از اندازه از اینترنت میتواند در روند رشد فکری و جسمی کودکان خلل ایجاد کرده و زمینهساز بروز آسیبهای روحی، اضطراب، کاهش تعاملات اجتماعی و حتی وابستگی افراطی به فضای مجازی شود.
جلیلیان بیان کرد: پلیس فتا همواره از طریق رسانهها و شبکههای اجتماعی نسبت به آگاهسازی خانوادهها و کاربران اقدام میکند؛ با این حال، نقش خانوادهها در رصد مستمر و هوشمندانه فعالیتهای سایبری فرزندان بسیار تعیینکننده بوده و افزایش سطح سواد رسانهای میتواند از بسیاری آسیبهای احتمالی پیشگیری کند.
کودکان در معرض آسیب های سایبری؛ نظارت هوشمندانه والدین
رییس پلیس فتا البرز با تاکید بر اهمیت تعامل درونخانوادگی گفت: افزایش تعاملات خانوادگی و گفتوگوی مستمر با کودکان، یکی از مؤثرترین راهکارهای مدیریت حضور آنان در فضای مجازی است و خانوادهها باید برای استفاده فرزندان از اینترنت، اهداف مشخص و چارچوبهای روشن تعریف کنند.
وی خاطرنشان کرد: آموزش مسوولیتپذیری در فعالیتهای سایبری از سنین پایین، تبیین مخاطراتی نظیر فیشینگ، بدافزارها، قلدری سایبری و نقض حریم خصوصی و همچنین نظارت غیرمستقیم و هوشمندانه، از مهمترین مسوولیتهای والدین در عصر دیجیتال است.
رییس پلیس فتا البرزیادآور شد: ششمین پویش مردمی کودکان سایبری با شعار «با کودکان، ایمنتر در دنیای دیجیتال» از ۲۵ تا ۳۰ بهمن سال جاری درحال اجرا است و در این مدت برنامههای آموزشی و اطلاعرسانی متعددی برای ارتقای فرهنگ استفاده ایمن از فضای مجازی اجرا خواهد شد.
به گفته وی، این پویش با هدف تبدیل کودکان و نوجوانان از کاربران منفعل به کاربرانی آگاه، مسئول و فعال طراحی شده و تلاش دارد در کنار خانوادهها و مدارس، بستر امنتری برای حضور نسل جدید در دنیای دیجیتال فراهم کند.
