مدیرکل بهزیستی قزوین با بیان اینکه خانه نوباوگان خالی از کودکان سه تا ۶ سال شده است، گفت: تمامی این کودکان به خانوادهها سپرده شدند و این پایان انتظار و آغاز مسوولیتی بزرگتر برای حمایت و نظارت است.
برای نخستین بار، آمار کودکان خردسال فاقد سرپرست در مراکز شبانهروزی موسوم به خانههای نوباوگان به صفر رسیده و تمامی این کودکان به آغوش خانوادههای زیستی، جایگزین یا خانوادههای متقاضی فرزندخواندگی سپرده شدهاند.
این دستاورد، تنها یک آمار خشک اداری نیست؛ بلکه نقطه عطفی انسانی در مسیر تحول سیاستهای حمایت از کودکان است، سالها پارادایم رایج نگهداری در مرکز، اگرچه شاید ضروری مینمود، اما نمیتوانست جای خالی گرمای یک خانواده، آغوش یک مادر یا بازی با خواهر و برادرها را پر کند و اکنون با تغییر این نگرش و تمرکز بر سیاست پرورش در خانواده، فصل تازهای آغاز شده و این موفقیت حاصل تلاشهای چندجانبهای است از اصلاحات قانونی و تسهیل فرآیندهای اداری تا فرهنگسازی گسترده برای ترویج فرزندخواندگی و حمایت از خانوادههای جایگزین، اما این تازه شروع راه است.
صفر شدن آمار این مراکز، به مثابه بسته شدن یک پرونده قدیمی و گشوده شدن دفتری جدید با مسوولیتی خطیرتر است و آنچه در قزوین رخ داده، میتواند چراغ راهی برای دیگر مناطق باشد و به همین منظور با زهرا غلامرضایی، مدیرکل بهزیستی قزوین به گفت و گو نشسته تا از ابعاد این اتفاق بزرگ جویا شود.
با توجه به اینکه آمار خانه نوباوگان قزوین برای نخستین بار به صفر رسیده، بفرمایید این دستاورد بزرگ چگونه محقق شد.
بله، این یک موفقیت تاریخی و نقطه عطفی برای نظام حمایت از کودکان استان است و این امر حاصل یک تغییر نگرش بنیادین و برنامهریزی هدفمند چندساله بود.
ما به طور جدی پارادایم حاکم را از نگهداری در مرکز به پرورش در خانواده تغییر دادیم و به عبارت ساده، باورمان این شد که بهترین مکان برای رشد یک کودک، حتی با همه سختیها، در دایره امن یک خانواده است، نه در بهترین مراکز نگهداری.
منظور از خانواده، فقط خانواده اصلی یا همان زیستی است؟
خیر، ما سه مسیر اصلی را به طور همزمان و با سرعت بخشیدن به فرآیندها دنبال کردیم؛ نخست تلاش برای بازگشت کودک به خانواده زیستی با حمایتهای لازم و رفع مشکلات، دوم سپردن کودک به خانوادههای جایگزین واجد شرایط (مانند اقوام یا خانوادههای امین) و سوم تسهیل فرآیند فرزندخواندگی برای خانوادههای داوطلب.
خوشبختانه با اصلاحات قانونی و فرهنگسازی گسترده، استقبال خوبی از سوی خانوادههای جایگزین و متقاضی فرزندخوانده شاهد بودیم.
آخرین کودکان ساکن در این مراکز چگونه به خانوادهها سپرده شدند؟ آیا تنها معیار، خالی شدن مرکز بود.
قطعا خیر، اصل بر منافع عالیه کودک بود، انتقال آخرین کودکان با رعایت کامل و سختگیرانه تمام پروتکلهای حقوقی، روانشناختی و کارشناسی انجام شد و برای هر کودک، بهترین گزینه با در نظر گرفتن شرایط عاطفی، روانی و آیندهنگری انتخاب شد و هیچ عجلهای در کار نبود، فقط تسریع در فرآیندهای بروکراتیک و تصمیمگیری با احتیاط را شاهد بودیم.
این صفر شدن آمار، آیا به معنای پایان مسوولیت بهزیستی در قبال این کودکان است؟
به هیچ وجه! این پایان راه نیست، بلکه آغاز یک مسوولیت سنگینتر و حساستر است و اکنون باید مطمین شویم که کودکان در خانوادههای جدید در محیطی امن، پایدار و پر محبت رشد میکنند.
سیستم نظارتی و حمایتی ما باید قویتر و مستمر باشد، برای همین، بازدیدهای منظم مددکاران از این خانوادهها آغاز شده و ادامه خواهد داشت تا از سلامت جسمی و روانی کودکان اطمینان حاصل شود.
این حمایتهای بعدی شامل چه مواردی میشود؟
حمایتها چندبعدی است، از یک سو، پایش و مشاوره روانشناختی برای کودک و خانواده و از سوی دیگر، حمایتهای اقتصادی در صورت نیاز؛ برای مثال کودکانی که به خانوادههای زیستی یا جایگزین بازگشتند در صورت احراز شرایط، تحت پوشش کمک هزینه مستمر ماهیانه یا همان حمایت معیشتی قرار میگیرند تا بار مالی اضافی مانع نگهداری مناسب کودک نشود و هدف از این کار پایداری این بازگشت و جلوگیری از هرگونه بازگشت یا سوءاستفاده است.
پیام این موفقیت بزرگ برای جامعه چیست؟
این موفقیت، ثمره همکاری همگانی از جمله قانونگذاران، قضات، مددکاران، روانشناسان و خانوادههای داوطلب است و پیام آن این میتواند باشد که سیاستهای مبتنی بر انسانمداری و تمرکز بر خانواده جواب میدهد و به ما اثبات کرد که میتوان برای حل مسایل اجتماعی، به جای مدیریت صرف، به ریشهها پرداخت.
این خبری بسیار امیدبخش است، اما ما را به آیندهای مسوولیتپذیرتر متعهد میکند و پایداری این موفقیت، وابسته به تداوم حمایتهای قانونی، اقتصادی و نظارتی با حساسیتی بالا است.
