استان قم یکی از استان‌های ایران است که در مرکز این کشور و در جنوب استان تهران، شمال استان اصفهان، شرق استان مرکزی و غرب استان سمنان واقع شده‌است.

مرکز این استان، کلانشهر قم هشتمین شهر پرجمعیت ایران است. این استان در یک منطقهٔ خشک و نیمه‌خشک واقع شده‌است و آب و هوای گرم و خشک دارد.

مناطق جنوبی و غربی استان دارای آب و هوای کوهستانی و کوه‌های مرتفع است. مناطق شرقی، مرکزی و شمالی استان نیز دارای کویر و بیابان گسترده‌ است که بزرگ‌ترین آن‌ها دشت مسیله است.

کویر قم شامل چند کویر است که شامل کویر چهارطاقی، کویر سیاه کوه غربی، کویر قره چای، کویر قمرود، کویر نمک و کویر مسیله می باشد.

استان قم از نظر وسعت پس از استان البرز کوچک‌ترین استان ایران است. استان قم دارای سه شهرستان است. شهرهای قم ، جعفریه و کهک و قاهان مهم‌ترین شهرهای استان به‌شمار می‌روند. از معروف‌ترین روستاهای استان قم می‌توان به کهندان، سنجگان، وشنوه، فردو، خاوه و کرمجگان اشاره کرد.

این استان قطب تولید سوهان در ایران و جهان است. این استان از ظرفیت های بالایی در حوضه گردشگری، مذهبی، تاریخی، فرهنگی، کشاورزی، علمی، صنعتی و تجاری برخوردار است. به‌واسطه اهمیت اجتماعی، دینی و تاریخی استان، و وجود مراکز دینی و حوضه های علمیه زیاد افراد بسیاری برای تحصیل از کشور های خارجی به این استان می‌آیند.

محدودهٔ گسترده‌ای از استان قم دارای آثار قدیمی قمرود است و عناصری را از روزهای اولیهٔ حضور در خود حفظ کرده‌است. باستان‌شناسان ادعا می‌کنند به‌علت وجود رودخانهٔ اناربار و وجود راه مواصلاتی منطقهٔ قم از دوران‌های اولیهٔ تاریخی بوده‌است.

مهم‌ترین عامل مؤثر بر وضع اقتصادی استان، صنعت گردشگری و به‌ویژه گردشگری مذهبی است و دلیل آن وجود بارگاه فاطمه معصومه و مسجد جمکران و شمار بسیاری از مزارهای امام‌زاده‌ها و علویان در استان است که در تمام فصول سال، پذیرای زائران بسیاری از نقاط مختلف ایران و دیگر کشورها است که این امر موجب رونق بازار کار و خدمات در این شهر شده‌است.

کاروانسرای ساسانی دیرگچین از جاذبه‌های گردشگری استان قم
کاروانسرای ساسانی دیرگچین از جاذبه‌های گردشگری استان قم
در سال ۱۳۴۲ خورشیدی با شروع حرکت روح‌الله خمینی، مرجع تقلید شیعی از این شهر، قم به مرکزی فعال برای انقلاب مردم ایران تبدیل شد که درپایان در سال ۱۳۵۷ خورشیدی این حرکت توانست به براندازی نظام پادشاهی در ایران منجر شود و پس از تأسیس یک حکومت دینی در ایران، به‌دلیل نقش و اهمیت و عقبه مذهبی و تاریخی استان قم، اهمیت آن در عرصهٔ فرهنگی و اجتماعی افزایش یافت. نزدیکی به تهران که پایتخت باعث تشدید این موضوع شده است.

در تقسیمات کشوری ایران که در سال ۱۳۱۶ شکل گرفت، قم شهرستانی تابع استان مازندران (استان دوم) شد. در بیستم مهر ۱۳۲۶ به تصویب هیئت‌وزیران، استان مرکزی، به مرکزیت شهر تهران تشکیل شد و قم از مازندران جدا و به استان مرکزی ملحق شد.

در سال ۱۳۵۶ استان‌های تهران و البرز کنونی تحت عنوان استان تهران جدا شده و استان مرکزی به مرکزیت اراک شکل گرفت. تا پیش از سال ۱۳۶۵ قم جزو استان مرکزی (اراک) بود که در این سال براساس مصوبهٔ مجلس شورای اسلامی، از این استان جدا، به استان تهران الحاق و پس از ده سال در سال ۱۳۷۵ خورشیدی، به استانی مستقل تبدیل گشت.