مجتمع حمایتی «شوق زندگی» در خراسان جنوبی، با عبور از نقشهای سنتی دستگاه قضایی، اکنون به قطبی برای مداخله تخصصی و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی تبدیل شده است؛ پیگیریهای مستمر دادستانی مرکز استان برای توسعه زیرساختهای این مجموعه و همافزایی دستگاههای اجرایی، نویدبخش الگویی نوین در حمایت از کودکان، نوجوانان و خانوادههای در معرض آسیب است؛ رویکردی که در بازدیدهای میدانی مسئولان ملی نیز به عنوان یک مدل موفق مورد توجه قرار گرفته است.
مجتمع شناسایی و کاهش آسیبهای اجتماعی «شوق زندگی» آذر سال گذشته با حضور رئیس مرکز حل اختلاف قوه قضاییه در بیرجند افتتاح شد. ساماندهی کودکان کار و آسیب دیدگان یکی از مهمترین اهداف راه اندازی این مجتمع بود که به همت دادگستری خراسان جنوبی، بهزیستی بیرجند و با همکاری و مشارکت دستگاههای فعال انجام گرفت.
به گفته دست اندرکاران در این مرکز، تنها هدف جمعآوری و ساماندهی کودکان کار نیست؛ بلکه ایجاد مسیر بازگشت به جامعه بیشتر حایز اهمیت بوده لذا از آموزش مهارتهای اجتماعی و شغلی گرفته تا درمان، مشاوره و حمایت حقوقی در این مجتمع دنبال می شود؛ چرا که به عقیده مسئولان دستگاه قضایی اگر فرصت یادگیری، مهارت و اشتغال ایجاد نشود، چرخه آسیب تکرار خواهد شد.
طی هفتههای اخیر، مجتمع «شوق زندگی» بیرجند به کانون توجه سیاستگذاران اجتماعی و قضایی تبدیل شده است.
بازدیدهای میدانی احمد قاسمی، دادستان عمومی و انقلاب مرکز خراسان جنوبی و تأکید وی بر لزوم توسعه بنا و ارتقای خدمات، نشاندهنده تغییر نگاه دستگاه قضا در استان است؛ نگاهی که در آن کاهش جرم نه از طریق دادگاهها، بلکه از مسیر توانمندسازی خانوادهها و حمایت از کودکان در معرض خطر میگذرد.
جلسات مشترک دادستانی با شهرداری بیرجند نیز برای رفع موانع عمرانی و توسعه فیزیکی این مجتمع، حاوی یک پیام راهبردی است اینکه حل آسیبهای اجتماعی یک ابر پروژه است که هیچ دستگاهی بهتنهایی از عهده آن برنمیآید.
دادستان مرکز خراسان جنوبی با تأکید بر اینکه اقدامات صورتگرفته صرفاً به جلسات محدود نخواهد ماند، از ورود جدی به شناسایی نیازهای عمرانی و مالی این مجموعه خبر داده است.
بازدید دکتر سیدجواد حسینی، معاون وزیر و رئیس سازمان بهزیستی کشور از این مجتمع در ۲۲ شهریورماه، نیز مهر تأییدی بر اقدامات استان در این حوزه بود.
رضایت رئیس سازمان بهزیستی کشور از عملکرد این مجتمع و قدردانی از مدیریت قضایی استان، نشان میدهد که خراسان جنوبی توانسته است ظرفیتهای قانونی را برای ایجاد یک فضای تخصصی حمایتگر بهخوبی به کار بگیرد.
گزارشهای میدانی از عملکرد این مجتمع بهویژه در ایام روز جهانی پیشگیری از خودکشی، تفاوت میان اقدام کاغذی و اقدام عملیاتی را مشخص میکند.
برپایی غرفه ای در میدان اجتماعات شهید رئیسی بیرجند و ارائه خدمات مشاورهای و روانشناختی به ۵۰ نفر از مراجعان در سه روز متوالی (۲۱ تا ۲۳ شهریورماه)، نشاندهنده تقاضای بالای جامعه برای دریافت حمایتهای روانی است.
دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان خراسان جنوبی، با اشاره به فعالیتهای مجتمع حمایتی قضایی شوق زندگی، اظهار کرد: یکی از رویکردهای مهم دستگاه قضایی در حوزه اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم، توجه به ریشههای آسیبهای اجتماعی و ارائه خدمات حمایتی و مشاورهای پیش از ورود مسائل به فرآیند قضایی است.
احمد قاسمی افزود: مجتمع حمایتی قضایی شوق زندگی با هدف حمایت از خانوادهها، کاهش آسیبهای اجتماعی و کمک به حل مسائل و مشکلات افراد فعالیت میکند و تلاش داریم این خدمات را در نقاطی که حضور و دسترسی مردم بیشتر است نیز ارائه کنیم.
وی ادامه داد: ارائه خدمات مشاورهای در حاشیه اجتماعات مردمی با شعار «پنج دقیقه برای زندگی؛ اینجا کسی تنها نمیماند» انجام شد که هدف این بود که شهروندان در صورت مواجهه با مشکلات خانوادگی، فردی و اجتماعی، بتوانند در فضایی آرام و بدون تشریفات، از مشاوره تخصصی بهرهمند شوند.
قاسمی تصریح کرد: بسیاری از مشکلات اجتماعی و خانوادگی، در صورت شناسایی بهموقع و دریافت مشاوره تخصصی، قابلیت پیشگیری و مدیریت دارند و دستگاه قضایی در کنار اقدامات قضایی، موضوع پیشگیری و حمایت اجتماعی را نیز با جدیت دنبال میکند.
رئیس مرکز مشاوره خانواده قوه قضاییه در استان خراسان جنوبی، نیز در این خصوص گفت: حضور مشاوران خانواده قوه قضاییه در میان مردم، فرصت مناسبی برای شناسایی و بررسی مسائل و مشکلات خانوادگی و ارائه راهکارهای تخصصی به شهروندان است.
عباس اسماعیلی افزود: مشاوره صحیح و بهموقع میتواند در کاهش اختلافات خانوادگی، پیشگیری از تشدید تعارضات و کمک به تصمیمگیری صحیح اعضای خانواده نقش مؤثری داشته باشد.
وی ادامه داد: تلاش ما این است که خدمات مشاورهای را از حالت صرفاً ارجاعی خارج کرده و با حضور در میان مردم، زمینه دسترسی آسانتر خانوادهها به خدمات تخصصی را فراهم کنیم.
حضور کارشناسان مرکز مشاوره خانواده قوه قضاییه، اورژانس اجتماعی و آموزش و پرورش در کنار یکدیگر، ثابت میکند که وقتی چتر حمایتی دستگاهها باز شود، میتوان بسیاری از بنبستهای روانی شهروندان را پیش از وقوع فاجعه، باز کرد.
اقدامات تکمیلی این مجتمع، از جمله اهدای دوچرخه به مددجویان با کمک خیران هم نشان میدهد که جریان امیدبخشی در این مجموعه زنده است. در واقع، پیوند میان ظرفیتهای حاکمیتی و مشارکتهای مردمی و خیران، همان حلقه مفقودهای است که میتواند ضریب موفقیت مراکز حمایتی را چندبرابر کند.
در نهایت، موفقیت مجتمع «شوق زندگی» در جذب مشارکتهای مردمی و رضایت مسئولان کشوری، نشاندهنده ظرفیت بالای خراسان جنوبی در تبدیل تهدیدهای اجتماعی به فرصتهای حمایتی است. اگر وعدههای مدیریت شهری برای توسعه زیرساختهای این مجتمع با همین سرعت پیگیری شود، میتوان امیدوار بود که «شوق زندگی» به قطب اصلی پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در شرق کشور تبدیل شود؛ جایی که هر شهروند در لحظات بحرانی، ملجأ و پناهگاهی تخصصی پیش روی خود میبیند.
